by Big Update on LPG Supply:ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲವಾದ LPG (Liquefied Petroleum Gas) ಕೊರತೆ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸುದ್ದಿಗಳು ಹರಿದಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ LPG ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳು ತಡವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನು? ಮತ್ತು ಯಾವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ Ministry of Petroleum and Natural Gas ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಇಲಾಖೆ ದೇಶದ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ಕೊರತೆ ಯಾಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು?
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ LPG ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಸಾಗಣೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿದೆ.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವ LPG ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ Hormuz Strait ಮೂಲಕ ಸಾಗಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾದರೆ LPG ಸರಬರಾಜು ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಹೇಳಿಕೆ
LPG ಕೊರತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಜನರಿಗೆ ಆತಂಕ ಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ:
- ಕೆಲವು LPG ಸಾಗಣೆ ಹಡಗುಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿವೆ
- ಸರಬರಾಜು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ
- ಗೃಹ ಬಳಕೆಗೆ LPG ಲಭ್ಯತೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ
ಕೆಲ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ LPG ಸಾಗಣೆ ಹಡಗುಗಳು ಭಾರತ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕ್ರಮೇಣ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ?
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ Pradhan Mantri Ujjwala Yojana ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ LPG ಸಂಪರ್ಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ LPG ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಭಾರತಕ್ಕೆ LPG ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ LPG ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ:
- ಸುಮಾರು 60% LPG ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ
- ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ
ಭಾರತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ದೇಶಗಳಿಂದ LPG ಪಡೆಯುತ್ತದೆ:
- ಕತಾರ್
- ಯುಎಇ
- ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ
- ಕುವೈತ್
ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭಾರತದ LPG ಸರಬರಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚು LPG ಬಳಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು LPG ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು:
- ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
- ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
- ತಮಿಳುನಾಡು
- ಕರ್ನಾಟಕ
- ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ LPG ಬಳಕೆ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ.
LPG ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ:
- Indian Oil Corporation
- Bharat Petroleum
- Hindustan Petroleum
ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ LPG ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು?
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು.ವಿಶೇಷವಾಗಿ Pradhan Mantri Ujjwala Yojana ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ LPG ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ LPG ಸಂಪರ್ಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ಹಿಂದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರದ ಇಂಧನ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಉಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ LPG ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚು LPG ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣ.
ಹೆಚ್ಚು LPG ಬಳಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು:
- Uttar Pradesh
- Maharashtra
- Tamil Nadu
- Karnataka
- West Bengal
ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿನುದರಿಂದ LPG ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳ ಬಳಕೆ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು.
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ
ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕಾರಣ:
- ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
- ಉದ್ಯೋಗದ ಜೀವನ ಶೈಲಿ
- ತ್ವರಿತ ಅಡುಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- Bengaluru
- Mumbai
- Delhi
- Hyderabad
ಈ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಟುಂಬಗಳು LPG ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
LPG ಕೊರತೆಯ ಪರಿಣಾಮ
LPG ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾದರೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ಗೃಹ ಬಳಕೆ
- ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಉದ್ಯಮ
- ಸಣ್ಣ ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು
ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು LPG ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾದರೆ ಅವರ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡ ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳು
LPG ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಸರ್ಕಾರ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಕ್ರಮಗಳು:
- ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ LPG ಆಮದು
- ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸರಕು ಇಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಗೃಹ ಬಳಕೆಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ
ಈ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ LPG ಸರಬರಾಜು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
- ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ
- ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ LPG ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವಾಗ LPG ಒಂದು ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಿಫೈನರಿಗಳು:
- ಗುಜರಾತ್
- ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
- ತಮಿಳುನಾಡು
- ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ಈ ರಿಫೈನರಿಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ LPG ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
LPG ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ?
LPG ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು “LPG ಟರ್ಮಿನಲ್ಗಳು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ LPG ಅನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಂತರ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ LPG ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಬಂದರುಗಳ ಬಳಿ ಇರುತ್ತವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- Mumbai
- Chennai
- Visakhapatnam
ಈ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ LPG ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
LPG ವಿತರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ವಿತರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ LPG ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ:
- ಗೋದಾಮುಗಳು
- ವಿತರಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು
- ಡೀಲರ್ಗಳು
ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
LPG ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳನ್ನು ಡೀಲರ್ಗಳು ಮನೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ
ಹಿಂದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ Pradhan Mantri Ujjwala Yojana ಯೋಜನೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ LPG ಸಂಪರ್ಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ:
- ಮಹಿಳೆಯರ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ
- ಅಡುಗೆ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ
- ಮರದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ
ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ LPG ಬೇಡಿಕೆ
ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ LPG ಬೇಡಿಕೆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಕಾರಣಗಳು:
- ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳ
- ನಗರೀಕರಣ
- ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ LPG ಬಳಕೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
