Hindu Succession Act:ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿ ಸಂಬಂಧವು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಗಂಡ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಅವಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯವಿದೆಯೇ? ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ ಹಂಚಿಕೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ವಸಿಯತ್ತು (Will) ಇದ್ದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ದೇಶದ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾದ Supreme Court of India ಹಲವು ತೀರ್ಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಸತ್ತ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಸುಲಭ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.

ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು – ಮೂಲಭೂತ ಅರ್ಥ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಎಂದರೆ Hindu Succession Act. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಗಂಡ ಸತ್ತ ನಂತರ ಅವನ ಆಸ್ತಿ “ಕಾನೂನು ವಾರಸುದಾರರು” ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಂಡತಿ “ಪ್ರಥಮ ವರ್ಗದ ವಾರಸುದಾರ” (Class I Heir) ಆಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅಂದರೆ ಗಂಡ ಸತ್ತ ನಂತರ ಅವಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಇದೆ.

ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ?

(1) ಗಂಡ ವಸಿಯತ್ತು ಬರೆಯದೇ ಸತ್ತರೆ

ಗಂಡ ವಸಿಯತ್ತು ಬರೆಯದೇ (Intestate) ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರೆ:

• ಹೆಂಡತಿ
• ಮಕ್ಕಳು (ಮಗ, ಮಗಳು)
• ತಾಯಿ

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ:
ಗಂಡನಿಗೆ 1 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಆಸ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ಹೆಂಡತಿ, ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಇದ್ದರೆ – ನಾಲ್ಕು ಜನರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಗಂಡ ವಸಿಯತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದರೆ

ಗಂಡ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ವಸಿಯತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ವಸಿಯತ್ತು ಮೋಸದ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದದ್ದು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಹೆಂಡತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು.

ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿ

ಆಸ್ತಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿರಬಹುದು:

1. ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ (ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಆಸ್ತಿ)
2. ಸ್ವಂತ ಸಂಪಾದಿತ ಆಸ್ತಿ

ಸ್ವಂತ ಸಂಪಾದಿತ ಆಸ್ತಿ:

ಗಂಡ ತನ್ನ ದುಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ವಸಿಯತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಕೊಡಬಹುದು.

ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿ:

ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದದ್ದು. ಹೆಂಡತಿಯೂ ವಾರಸುದಾರಳಾಗುತ್ತಾಳೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಗಳು

Supreme Court of India ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.

(1) ಹೆಂಡತಿ ಕೇವಲ ಪಾಲಿನವಳಲ್ಲ – ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕುದಾರಳು

ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿರುವುದು:
ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅವಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ, ಬಾಡಿಗೆ, ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ.

(2) ವಿಚ್ಛೇದನವಾಗಿದ್ದರೆ?

ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಗಂಡ ಸತ್ತ ನಂತರ ಆ ಹೆಂಡತಿಗೆ ವಾರಸುದಾರ ಹಕ್ಕು ಇರದು.

ಆದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನವಾಗದೆ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅವಳಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ?

ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ:

• ಹೆಂಡತಿ
• ಗಂಡನ ತಾಯಿ

ಇವರಿಬ್ಬರೂ ವಾರಸುದಾರರು.

ತಾಯಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಸ್ತಿ ಸಿಗಬಹುದು.

ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಇದ್ದರೆ?

ಗಂಡ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯಿದ್ದಾಗಲೇ ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯೇ ಮಾನ್ಯ.

ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ಹೆಂಡತಿಗೆ ವಾರಸುದಾರ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಹೆಂಡತಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ?

ಗಂಡ ಸತ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಜನ್ಮ ಪಡೆದ ಮಗುವಿಗೂ ವಾರಸುದಾರ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

1. ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆಯಬೇಕು
2. ವಾರಸುದಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆಯಬೇಕು
3. ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು
4. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ, ಜಮೀನು, ಮನೆ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣ ಮತ್ತು ವಿಮೆ

ಗಂಡನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ nominee ಇದ್ದರೂ, nominee ಕೇವಲ ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಂಚಿಕೆ ವಾರಸುದಾರರ ನಡುವೆ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಅಂಶಗಳು

• ಹೆಂಡತಿ Class I heir
• ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ
• ವಸಿಯತ್ತಿನ ಮಾನ್ಯತೆ
• ವಿಚ್ಛೇದನದ ಪರಿಣಾಮ
• ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮದುವೆಯ ಮಹತ್ವ

ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ

ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ:

• ಹೆಂಡತಿ
• 1 ಮಗ
• 1 ಮಗಳು
• ಗಂಡನ ತಾಯಿ

ಆಸ್ತಿ: 40 ಲಕ್ಷ

ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ: 10 ಲಕ್ಷ

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶ

Supreme Court of India ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವುದು:

“ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ. ಅವಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಇದೆ.”

ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಲಹೆಗಳು

• ಮದುವೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ
• ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ
• ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಿರಿ
• ವಸಿಯತ್ತು ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವ

ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮಹಿಳೆಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಂಡ ಸತ್ತ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಇದೆ. Hindu Succession Act ಹಾಗೂ Supreme Court of India ತೀರ್ಪುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಂಡತಿ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಗದ ವಾರಸುದಾರಳಾಗಿದ್ದು, ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹಳು.

ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲ ಇದ್ದರೆ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

ವಾರಸುದಾರರ ವರ್ಗೀಕರಣ – ವಿವರವಾದ ಅರ್ಥ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಎಂದರೆ Hindu Succession Act. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

Class I Heirs (ಪ್ರಥಮ ವರ್ಗದ ವಾರಸುದಾರರು)

• ಹೆಂಡತಿ
• ಮಗ
• ಮಗಳು
• ತಾಯಿ
• ಮೃತ ಮಗನ ಮಕ್ಕಳು

ಈ ವರ್ಗದವರು ಇದ್ದರೆ, ಇತರರಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಹೆಂಡತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಥಮ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ.

ಹೆಂಡತಿಯ ಪಾಲು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದೇ?

ಬಹಳಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ “ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಸ್ತಿ” ಎನ್ನುವ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಇದೆ.

Supreme Court of India ಹಲವು ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದೇನೆಂದರೆ:

ಹೆಂಡತಿಯ ಪಾಲನ್ನು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಂಚಿಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ.

ಅಂದರೆ, ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ ವೇಳೆ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಮಾನ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ಸಂಯುಕ್ತ ಕುಟುಂಬ ಆಸ್ತಿ (Joint Family Property)

ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಗಂಡನಿಗೆ ಇದ್ದ ಪಾಲು ಮಾತ್ರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ:

ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಹೋದರರು ಇದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ 1/4 ಪಾಲು ಇರುತ್ತದೆ. ಆ ಗಂಡ ಸತ್ತರೆ, ಅವನ 1/4 ಪಾಲು ಮಾತ್ರ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ವಸಿಯತ್ತಿನ (Will) ಪರಿಣಾಮ

ಗಂಡ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಸಿಯತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದರೆ:

• ಅದು ಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆದರೆ ವಸಿಯತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು.
• ಇಬ್ಬರು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಹಿ ಇರಬೇಕು.
• ಬಲವಂತ, ಮೋಸ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಅಸಮರ್ಥತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು.

ಹೆಂಡತಿ ವಸಿಯತ್ತನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ.

ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ವಾರಸುದಾರ ಹಕ್ಕು

ಹಿಂದೂ ಮದುವೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲ ಮದುವೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಅಮಾನ್ಯ.

ಅದರರ್ಥ:

• ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು.
• ಎರಡನೇ ಹೆಂಡತಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ವಾರಸುದಾರಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ಆದರೆ ಆ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಬದುಕುವುದು

ವಿಚ್ಛೇದನ ಇದ್ದರೆ:

ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ವಾರಸುದಾರ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ.

ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ:

ವಿಚ್ಛೇದನ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೆಂಡತಿ ಇನ್ನೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ಇದೆ.

ಮರಣೋತ್ತರ ಮಗುವಿನ ಹಕ್ಕು

ಗಂಡ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಜನ್ಮ ಪಡೆದ ಮಗು ವಾರಸುದಾರನಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನ್ಯ.

ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ – ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ

1. ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆಯಬೇಕು
2. ವಾರಸುದಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು
3. ಆದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಕಚೇರಿಗೆ ಅರ್ಜಿ
4. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆ
5. ಜಮೀನು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಟೇಶನ್

---

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ Nominee ಮತ್ತು Legal Heir ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

Nominee ಕೇವಲ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ.

Legal Heir (ಕಾನೂನು ವಾರಸುದಾರ) ಮಾತ್ರ ಅಂತಿಮ ಹಕ್ಕುದಾರ.

ಹೀಗಾಗಿ nominee ಇದ್ದರೂ ಹಣವನ್ನು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಹಂಚಬೇಕು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಯಾವಾಗ?

• ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಹಂಚಿಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ
• ವಸಿಯತ್ತು ಕುರಿತು ಗೊಂದಲ ಇದ್ದರೆ
• ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ
• ಆಸ್ತಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದು.

ಹೆಂಡತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹಕ್ಕು

ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಆಸ್ತಿ:

• ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು
• ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಡಬಹುದು
• ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೊಡಬಹುದು
• ವಸಿಯತ್ತು ಬರೆಯಬಹುದು

ಅವಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳು

ಹೆಂಡತಿಗೆ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ
ಕೇವಲ ಮಗನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹಕ್ಕು
ಹೆಂಡತಿ ಮದುವೆಯ ಮನೆಗೆ ಸೇರದಿದ್ದರೆ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ

ಇವು ಎಲ್ಲಾ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳು.

ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ

Supreme Court of India ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ:

ಮಹಿಳೆಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮಹಿಳೆಯ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಂಡ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ಇದೆ. Hindu Succession Act ಪ್ರಕಾರ ಅವಳು ಪ್ರಥಮ ವರ್ಗದ ವಾರಸುದಾರಳಾಗಿದ್ದು, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಅವಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಹಿಂದು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ (Hindu Law)

ಹಿಂದು, ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಯ್ದೆ ಎಂದರೆ Hindu Succession Act.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:

• ಹೆಂಡತಿ Class I heir
• ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ
• ವಸಿಯತ್ತು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಮಾನ ಪಾಲು
• ವಿಚ್ಛೇದನ ಇದ್ದರೆ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ

Supreme Court of India ಹೇಳಿರುವಂತೆ:

ಮಹಿಳೆಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ (Muslim Personal Law)

ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ Muslim Personal Law (Shariat) Application Act ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಂಡತಿಯ ಪಾಲು ಎಷ್ಟು?

• ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರೆ → ಹೆಂಡತಿಗೆ 1/8 ಪಾಲು
• ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ → 1/4 ಪಾಲು

ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲು ನಿಗದಿತವಾಗಿದೆ. ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಎಂಬ ತತ್ವ ಇಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಮುದಾಯದ ಕಾನೂನು

ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ Indian Succession Act ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ನಿಯಮಗಳು:

• ಹೆಂಡತಿಗೆ 1/3 ಪಾಲು
• ಉಳಿದ 2/3 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ
• ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಸಿಗಬಹುದು

ಪಾರ್ಸಿ ಸಮುದಾಯ

ಪಾರ್ಸಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ Indian Succession Act ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ.

ವಸಿಯತ್ತು ಇದ್ದರೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಏನು?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ:

• ಗಂಡ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಗೆ ವಸಿಯತ್ತು ಬರೆಯಬಹುದು
• ವಸಿಯತ್ತು ಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು
• ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಹಿ ಅಗತ್ಯ

ಆದರೆ ಮೋಸ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡ ಸಾಬೀತಾದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರದ್ದು ಮಾಡಬಹುದು.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳ ಸಾರಾಂಶ

Supreme Court of India ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳಿರುವುದು:

1. ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕು ಸಮಾನ
2. ಸಂಯುಕ್ತ ಕುಟುಂಬ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ
3. ಹೆಂಡತಿಯ ಪಾಲು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
4. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮದುವೆ ಮುಖ್ಯ

ನೈಜ ಉದಾಹರಣೆ – 1

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ 60 ಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸತ್ತನು.

ಕುಟುಂಬ:

• ಹೆಂಡತಿ
• 2 ಮಕ್ಕಳು
• ತಾಯಿ

ಹಿಂದು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ → 4 ಜನರಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ
ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ → 15 ಲಕ್ಷ

ನೈಜ ಉದಾಹರಣೆ – 2 (ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಾನೂನು)

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ 80 ಲಕ್ಷ ಆಸ್ತಿ ಬಿಟ್ಟು ಸತ್ತನು.

ಕುಟುಂಬ:

• ಹೆಂಡತಿ
• 2 ಮಕ್ಕಳು

ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ → ಹೆಂಡತಿಗೆ 1/8
ಅಂದರೆ 10 ಲಕ್ಷ
ಉಳಿದ 70 ಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ

ಸಂಯುಕ್ತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ

ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಖಾತೆ ಇದ್ದರೆ:

• Survivor clause ಇದ್ದರೆ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣ ಸಿಗಬಹುದು
• ಆದರೆ ಕಾನೂನು ವಾರಸುದಾರರ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ

ಮನೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ?

ಮನೆ ಕೇವಲ ಗಂಡನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ:

• ವಾರಸುದಾರ ಹಕ್ಕು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ
• ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಸಬಹುದು

ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಮಗಳು

• ಮದುವೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ
• ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ
• ಬ್ಯಾಂಕ್ nominee ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ
• ವಸಿಯತ್ತು ಇದ್ದರೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿವಾದಗಳು

1. ಮಾವ-ಮಾಮನಿಂದ ಹಂಚಿಕೆ ನಿರಾಕರಣೆ
2. ಮಕ್ಕಳಿಂದ ವಿರೋಧ
3. ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಸಮಸ್ಯೆ
4. ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆ

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದು.

ಮಹಿಳೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ

ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಕೇವಲ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಅದು:

• ಮಹಿಳೆಯ ಗೌರವ
• ಭವಿಷ್ಯದ ಭದ್ರತೆ
• ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ
• ಜೀವನೋಪಾಯ

ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶ

Supreme Court of India ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ:

“ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.”

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQ)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಗಂಡ ವಸಿಯತ್ತು ಬರೆಯದೇ ಸತ್ತರೆ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪಾಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ?

ಹಿಂದು ಸಮುದಾಯದವರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ Hindu Succession Act ಪ್ರಕಾರ ಹೆಂಡತಿ Class I heir ಆಗಿದ್ದು, ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ ಸಮಾನ ಪಾಲು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಕೇವಲ ಮಗನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಸ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಇಲ್ಲ. ಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಇದೆ. ಮಗನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಹೆಂಡತಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆಯೇ?

ವಿಚ್ಛೇದನ ಆಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ಇದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಹೌದು. ಆಸ್ತಿ ಗಂಡನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ವಾರಸುದಾರ ಹಕ್ಕು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಗಂಡ ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ?

ಮೊದಲ ಮದುವೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಗೇ ವಾರಸುದಾರ ಹಕ್ಕು. ಎರಡನೇ ಮದುವೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ.

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ Supreme Court of India ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹಾಕುವ ವಿಧಾನ

ಕುಟುಂಬದವರು ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಅವಳು ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು:

ಹಂತ 1: ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು

ವಕೀಲರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.

ಹಂತ 2: ವಾರಸುದಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆಯುವುದು

ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ.

ಹಂತ 3: ಸಿವಿಲ್ ಸೂಟ್ (Civil Suit) ದಾಖಲಿಸುವುದು

ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆ.

ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ

1. ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ
2. ಮದುವೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ
3. ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳು
4. ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ / ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆ
5. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್‌ಬುಕ್ ವಿವರ
6. ವಾರಸುದಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ

ಸಂಯುಕ್ತ ಕುಟುಂಬ ಆಸ್ತಿ ವಿವಾದ

ಸಂಯುಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಗಂಡನ ಪಾಲು ಮಾತ್ರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ:

ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ 3 ಸಹೋದರರು ಇದ್ದರೆ → ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ 1/3 ಪಾಲು.
ಗಂಡ ಸತ್ತರೆ → ಅವನ 1/3 ಪಾಲು ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ.

ಮಹಿಳೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹಕ್ಕು

ಹೆಂಡತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ:

• ಮಾರಾಟ
• ಬಾಡಿಗೆ
• ದಾನ
• ವಸಿಯತ್ತು ಬರೆಯುವ ಹಕ್ಕು

ಎಲ್ಲವೂ ಅವಳದೇ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

Supreme Court of India ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ:

ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಮಹಿಳೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಮುಖ್ಯ.

ಪ್ರಮುಖ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು

• ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ
• ಬಲವಂತದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಡಿ
• ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹಕ್ಕು ತ್ಯಜಿಸಬೇಡಿ

ಗಂಡ ಸತ್ತ ನಂತರ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಇದೆ.

ಹಿಂದು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ Hindu Succession Act ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಪಾಲು ಖಚಿತವಾಗಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ Supreme Court of India ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ